ديباچه (تعريف صنايع دستي)

صنايع دستي مجموعه ي هنر و صنايع بديعي است كه برگرفته از مبدا وحياني و داراي صورتي متناسب با آن گوهر است و تاسيس آن به نحوي به اولياء دين و يا تجليات باطني هنرمندان مربوط مي شود و طي قرون متمادي از طريق هنرمندان و هنروران با حفظ آداب معنوي سينه به سينه به عنوان ميراثي گرانقدر به نسل حاضر رسيده است. هنري كه افزون بر اصول ثابت، داراي فروع متغيري است كه سبب تطبيق آن با شرايط هر دوره است.

صنايع دستي ايران همانند زبان فارسي، با زيبايي خاص خود در تحكيم حلقه ي اتصال و به هم پيوستگي مردم ايران و هويت ملي اين پهن دشت، نقش مؤثري ايفا نموده و با حضور خود در ساير كشورها، پيام رسان فرهنگ و رسوم مردم ايران و نماد مؤثري در گفتگوي تمدنهاست.

مجموعه ي صنايع دستي كشور، بالغ بر 160 رشته از جمله فرش است كه البته برخي از شاخه هاي ديگر، چون زيورآلات و جواهرسازي، سنگهاي تزئيني و مبلمان كه در كشورهاي ديگر جزء مصنوعات دستي قلمداد مي گردد، در آن منظور نگرديده است.

 

موقعيت خاص جغرافيايي، تنوع آب وهوايي كشور و به تبع آن وجود گونه هاي مختلف گياهي و جانوري سبب گرديده تا ايران از لحاظ تامين مواد اوليه ي مصنوعات دستي نياز چنداني به واردات مواد اوليه در اين زمينه نداشته باشد و با تامل در نوع فعاليت و چرخه ي توليد مصنوعات دستي مشخص مي شود، احداث كارگاهها و تشكيلات مرتبط با صنايع دستي الزامي به استقرار در محدوده هاي صنعتي نداشته و مي تواند در واحدهاي خانگي و محل زندگي و يا كارگاههاي جمعي نزديك به محل سكونت، ايجاد گردند و به دليل عدم نياز به سرمايه ي زياد و تكنولوژي پيچيده ي وارداتي، سهولت آموزش، وجود زمينه هاي مناسب فرهنگي و اجتماعي جهت پرداختن به آن در اوقات فراغت، همگامي با معيارهاي محيط زيست، ارزش افزوده ي بالا، قابليت صدور و فروش در بازارهاي جهاني كه طي يكصد سال گذشته علاوه بر رفع نياز داخلي پس از نفت از ارقام عمده ي ارزآور بوده است، سبب گرديده اين هنر – صنعت گستردگي چشمگيري در سطح كشور داشته باشد.

تاريخچه تاسيس سازمان صنايع دستي استان اردبيل

"مديريت صنايع دستي استان" دو سال پس از استان شدن اردبيل و در سال 1374 تاسيس گرديد. در سال 1369 شركت منطقه اي ده گانه طبق مصوبه هيئت وزيران مبني بر عدم تمركز و منطقه اي كردن فعاليتها تشكيل و شركت صنايع دستي منطقه شمالغرب شروع بكار نموده بود كه پس از تاسيس "مديريت صنايع دستي استان اردبيل" نيز فعاليت مي نمود. اين شركت صرفا در مناطق مستعد، پروژه هاي توليدي در زمينه ي گليم، جاجيم، ورني و فرش اجراء مي نمود و اساسا هيچگونه وظيفه حاكميتي در خصوص احياء ترويج، آموزش و ... بر عهده نداشت. اين شركت از ابتداي سال 1378 منحل و عمليات تصفيه ي آن آغاز گرديد.

در سال 1379 به موجب مفاد بند (13) ماده يك قانون تمركز امور صنعت و معدن و تشكيل وزارت صنايع و معادن تنظيم سياستهاي لازم جهت توسعه كمي و بهبود كيفي صنايع دستي و روستايي به وزارت صنايع و معادن و به تبع آن به صنايع دستي استانها واگذار گرديد.

در راستاي برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و ...، "مديريت صنايع دستي استان" در ابعاد حاكميتي شامل آموزش، ترويج، تحقيق، حفظ و احياء فعاليت مي نمود. در طي سالهاي برنامه سوم (1383 – 1379) مراكز آموزشي در شهرستانهاي اردبيل، خلخال، مشكين شهر، نمين، عنبران سفلي، اصلاندوز، پارس آباد، گرمي، بيله سوار، نير و ... احداث، تجهيز و مورد بهره برداري قرار گرفته و پروژه هاي بزرگ احداث نمايشگاههاي دائمي صنايع دستي در نمين و گرمي و مركز صنايع دستي در قالب خريد، احياء و مرمت حمام قديمي شيخ و ...، ساختمانهاي جديد مجتمع آموزشي صنايع دستي در شهرستانهاي پارس آباد و گرمي شروع و اجرايي گرديد.

هم اكنون استان اردبيل در سطح كشور بيشترين اعتبار عمراني را داشته و پروژه هاي مهم عمراني را در حال اجرا دارد. از مهمترين تحولات ساختاري كه در اواخر سال 1384 و اوايل سال 1385 به وقوع پيوست مي توان تصويب بند (د) تبصره (4) قانون بودجه 1385 مبني بر موظف بودن دولت به تامين اعتبارات هزينه اي وتملك دارايي هاي سرمايه اي سازمان هاي صنايع دستي استانها به عنوان دستگاههاي اجرايي مستقل و همچنين مصوبه شوراي عالي اداري در يكصد و سي امين جلسه مورخه 16/01/85 به منظور تقويت و توسعه صنايع دستي و ايجاد هماهنگي با سياستهاي توسعه صنعت گردشگري بصورت ادغام سازمان صنايع دستي با تمام وظايف و اختيارات و مسئوليتهاي قانوني و دارايي ها و امكانات و نيروي انساني در سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور را نام برد.